Perfumy niemal zawsze zaczynają się od briefu napisanego przez dom mody lub klienta, a nie od wyobrażenia gotowego flakonu. Perfumiarz otrzymuje pomysł wyrażony często abstrakcyjnymi pojęciami — stanem, wspomnieniem, porą roku — oraz limit ceny za litr koncentratu, który od samego początku określa, na jakie surowce może sobie pozwolić. Następnie proces obejmuje wybór surowców naturalnych i syntetycznych, budowanie formuły z warstw nut, okres maceracji i filtrację, a dopiero na końcu rozlewanie zatwierdzonej kompozycji do flakonów. Każdy etap odciska ślad w końcowym zapachu — od gęstości nut bazy po klarowność płynu we flakonie.
- Wszystko zaczyna się od briefu i limitu ceny za litr koncentratu, a nie od ustalonej od początku receptury.
- Surowce należą do dwóch grup — naturalnych, pozyskiwanych z roślin, oraz syntetycznych, otrzymywanych w wyniku syntezy organicznej — i zazwyczaj łączy się je ze sobą, zamiast wybierać tylko jedną z nich.
- Formułę buduje się z warstw — nut głowy, serca i bazy — a jej dopracowywanie przed ostatecznym zatwierdzeniem może trwać miesiące lub lata.
- Po zatwierdzeniu kompozycja dojrzewa, jest filtrowana i dopiero potem trafia do flakonów.
Wszystko zaczyna się od briefu
Zanim powstanie formuła, jest brief. Najczęściej przygotowuje go dom mody lub zewnętrzny klient. Opisuje on zapach w abstrakcyjnych, a czasem wręcz poetyckich kategoriach — jako emocję, miejsce czy wyobrażoną osobę — i określa limit ceny za litr koncentratu, który w praktyce decyduje o tym, jakie surowce mogą wejść w skład formuły (źródło: Perfumer – Wikipedia). Mniejszy budżet od razu wyklucza niektóre rzadkie składniki naturalne, dlatego cena perfum zależy także od tego, jakich surowców perfumiarz może użyć, a nie tylko od marketingu. Jeśli zastanawiasz się, dlaczego niektóre flakony kosztują znacznie więcej niż inne, powody wysokiej ceny niektórych perfum szerzej wyjaśniają związek między surowcami a kosztem.
Perfumiarz nie dostarcza jednej zwycięskiej wersji już za pierwszym razem. Na podstawie briefu proponuje kilka mieszanek próbnych, a gdy klient jedną z nich zatwierdzi, perfumiarz „wygrywa” ten brief — jednak dopracowywanie kompozycji często trwa nadal miesiącami, a nawet latami, pod kierunkiem panelu lub dyrektora artystycznego, który zleca kolejne poprawki (źródło: Perfumer – Wikipedia).
Kto przygotowuje brief: dom mody, klient, a czasem sam perfumiarz
Brief może pochodzić od domu mody, który chce wprowadzić na rynek swoje pierwsze perfumy, od zewnętrznego klienta zamawiającego kompozycję dla własnej marki lub, rzadziej, od samego perfumiarza, który samodzielnie proponuje pomysł domowi mody. W każdej z tych sytuacji punkt wyjścia pozostaje taki sam: opis pożądanego nastroju, a nie lista składników.
Surowce: naturalne i syntetyczne
Perfumy zazwyczaj łączą surowce naturalne ze składnikami syntetycznymi — te dwie grupy nie wykluczają się, lecz uzupełniają. Surowce naturalne — kwiaty, skórki cytrusów, żywice, drewno, nasiona, korzenie — pozyskuje się przez ekstrakcję rozpuszczalnikami (macerację), destylację z parą wodną lub mechaniczne tłoczenie, stosowane w przypadku skórek cytrusów; dawna metoda ekstrakcji przez enfleurage jest dziś w dużej mierze zarzucona (źródło: Perfume – Wikipedia).
Składniki syntetyczne otrzymuje się w wyniku syntezy organicznej. Niektóre z nich, takie jak linalol czy kumaryna, występują również w naturze, ale produkuje się je syntetycznie, ponieważ uzyskany produkt jest bardziej powtarzalny z partii na partię i tańszy. Syntetyczne piżma niemal całkowicie zastąpiły również piżma pochodzenia zwierzęcego, które dawniej stosowano w perfumerii (źródło: Perfume – Wikipedia). Nie oznacza to, że nuta syntetyczna jest gorsza od naturalnej; oznacza jedynie, że perfumiarz wybiera odpowiednie narzędzie, biorąc pod uwagę stabilność i koszt formuły.
Jak pozyskuje się surowce naturalne
Każdy surowiec naturalny wymaga metody dostosowanej do jego struktury: delikatne kwiaty często poddaje się ekstrakcji rozpuszczalnikami, drewno i żywice — destylacji z parą wodną, a skórki cytrusów tłoczy się mechanicznie, by uwolnić olejek eteryczny bez podgrzewania.
Dlaczego w formule pojawiają się również składniki syntetyczne
Składnik syntetyczny trafia do formuły albo dlatego, że jego naturalny odpowiednik jest rzadki lub niestabilny, albo dlatego, że wersja otrzymana w wyniku syntezy zapewnia stałe stężenie w każdej kolejnej partii — co jest ważne, gdy perfumy mają pachnieć identycznie w każdym wyprodukowanym flakonie.
Formuła: jak buduje się perfumy z warstw
Wielu perfumiarzy nie zaczyna za każdym razem od zera i nie dobiera każdego składnika osobno, lecz wykorzystuje „bazy perfumeryjne” — gotowe do ponownego użycia mieszanki, które pozwalają szybko naszkicować koncepcję, zanim zostanie ona dopracowana (źródło: Perfume – Wikipedia). Gdy kierunek jest już zarysowany, formułę układa się w trzy warstwy, które ujawniają się z czasem, gdy kompozycja rozwija się na skórze: najpierw, w ciągu kilku minut, pojawiają się najbardziej lotne nuty głowy; następnie rozwijają się nuty serca, które tworzą główny charakter perfum; na końcu pozostają najtrwalsze nuty bazy, podtrzymujące zapach przez wiele godzin.
Przejście od pierwszej wersji do ostatecznej formuły nie jest pojedynczym krokiem, lecz rozciągniętym w czasie procesem. Po zatwierdzeniu kierunku przez klienta perfumiarz nadal dopracowuje proporcje, czasem przez miesiące lub lata, aż wszystkie zaangażowane strony uznają, że formuła jest gotowa do produkcji.
Nuty głowy, serca i bazy
Trójwarstwowa struktura wyjaśnia, dlaczego zapach perfum po dziesięciu minutach różni się od tego po trzech godzinach: nuty głowy szybko znikają, główną rolę przejmują nuty serca, a pod koniec noszenia najbardziej wyczuwalne pozostają nuty bazy.
Od pierwszej wersji do zatwierdzonej formuły
Zatwierdzenie formuły nie oznacza końca pracy, lecz początek precyzyjniejszego dopracowywania. Perfumiarz zmienia niewielkie ilości jednego lub drugiego składnika, aż kompozycja dokładnie odpowiada temu, czego chciał klient.
Maceracja, filtracja i rozlewanie do flakonów
Po zatwierdzeniu formuły olejek perfumeryjny miesza się z alkoholem etylowym i wodą, a następnie pozostawia w zbiornikach na kilka tygodni, by składniki mogły się ze sobą połączyć. Dopiero potem kompozycję filtruje się, usuwając osad i pozostałe cząsteczki, zanim zostanie rozlana do flakonów (źródło: Perfume – Wikipedia).
To proporcja olejku perfumeryjnego w gotowym płynie w ogólnym ujęciu odróżnia ekstrakt perfum od wody perfumowanej i wody toaletowej: ekstrakt zawiera zazwyczaj około 15–30% olejku, woda perfumowana około 15–20%, a woda toaletowa od 5 do 15%; woda kolońska jest znacznie bardziej rozcieńczona i zawiera około 2–3%. Podane zakresy są przybliżone i różnią się w zależności od marki, dlatego sama etykieta nie mówi, jak intensywny będzie zapach (źródło: Perfume – Wikipedia). Jeśli chcesz dowiedzieć się dokładnie, co w praktyce oznacza stężenie wody perfumowanej, artykuł poświęcony wodzie perfumowanej szerzej omawia ten temat.
Dlaczego kompozycję pozostawia się do dojrzewania przed filtracją
Okres dojrzewania w zbiorniku pozwala składnikom w pełni się ze sobą połączyć, dzięki czemu końcowy zapach jest jednorodny, a nie stanowi nakładających się na siebie oddzielnych nut, które jeszcze się nie „ułożyły”.
Filtrowanie i napełnianie flakonów
Filtracja usuwa drobne cząsteczki pozostałe po surowcach naturalnych, dzięki czemu płyn trafiający do flakonu jest klarowny i stabilny przez długi czas, bez widocznego osadu na dnie butelki.
Sygnatura perfumiarza: trzy przykłady z naszego portfolio
Opisany wyżej proces pozostaje abstrakcyjny, dopóki nie powiążesz go z konkretnymi nazwiskami. Trzech perfumiarzy stojących za kompozycjami, które znajdziesz również wśród naszych odlewek, pokazuje, jak w praktyce wygląda droga od briefu do flakonu.
Francis Kurkdjian i zamówienie od Baccarat
Francis Kurkdjian kształcił się w ISIPCA, którą ukończył w 1993 roku, a swoją pozycję zbudował, tworząc w 1995 roku Le Male dla Jean Paul Gaultier. W 2013 roku dom kryształów Baccarat zlecił mu przygotowanie kompozycji z okazji 250-lecia swojego istnienia. Początkowo sprzedawano ją wyłącznie we flakonach z kryształu (źródło: Francis Kurkdjian – Wikipedia). Efektem tego briefu są Maison Francis Kurkdjian Baccarat Rouge 540 — perfumy z poniższego przykładu.
Dominique Ropion i perfumy Frédérica Malle’a
Dominique Ropion kształcił się w szkole w Grasse, którą obecnie prowadzi Givaudan, a od 2000 roku pracuje w International Flavors & Fragrances (IFF). Wśród jego kompozycji dla Frédérica Malle’a znajduje się Frédéric Malle Portrait of a Lady, wprowadzone na rynek w 2010 roku (źródło: Dominique Ropion – Wikipedia).
Quentin Bisch i otwarty brief od Amouage
Quentin Bisch, perfumiarz w Givaudan, otrzymał od Renauda Salmona, dyrektora kreatywnego domu Amouage, otwarty brief, bez narzuconego kierunku zapachowego. W jego wyniku powstało Amouage Guidance, które sam dom określił później jako najbardziej udaną kompozycję w swojej historii (źródło: Quentin Bisch – Wikipedia). Amouage pozostaje domem niszowym, a jeśli chcesz dokładniej zrozumieć, co oznacza ta kategoria i czym różni się od perfum designerskich, wyjaśnienie pojęcia perfum niszowych omawia ten temat szczegółowo.
Podsumowanie
Gdy spojrzysz na perfumy jak na efekt briefu, starannie dobranych surowców i formuły dopracowywanej przez miesiące lub lata, flakon na półce nabiera innego znaczenia: to nie tylko przyjemny zapach, lecz konkretna decyzja twórcza podjęta przez określoną osobę w konkretnym momencie. Odlewka pozwala poznawać tę „formułę” dzień po dniu, zanim zdecydujesz, czy chcesz kupić pełny flakon. Jeśli chcesz dokładnie wiedzieć, jak przebiega u nas proces przygotowywania odlewek, strona „Jak to działa” wyjaśnia kolejne kroki. A jeśli po noszeniu perfum, które Cię przekonały, zastanawiasz się, jak rozpoznać oryginalny flakon i odróżnić go od takiego, który jedynie naśladuje formułę, wyjaśnienie, czym są oryginalne perfumy będzie naturalnym kolejnym krokiem.
