Het label ‘unisex’ op een parfumflesje of een parfum sample (decant) beschrijft geen bijzondere chemische samenstelling, maar eerder hoe het parfumhuis ervoor heeft gekozen het te verkopen en voor wie het het vanaf de lancering heeft bedoeld. Daarachter zitten vooral marketingbeslissingen en een bepaalde geurtraditie, geen objectieve eigenschap van de geur: er bestaat geen molecuul ‘voor mannen’ of ‘voor vrouwen’, maar wel geurnoten die het publiek in de loop der tijd met een bepaald gender is gaan associëren. Als je begrijpt waar die conventie vandaan komt, kun je een parfum kiezen op basis van hoe jij het op je huid ruikt, niet op basis van de afbeelding op het doosje. Met een kleine parfum sample (decant) kun je het idee testen zonder meteen een hele flacon te kopen.
- ‘Unisex’ is bovenal een historische en marketingconventie: die is de afgelopen eeuw verschillende keren veranderd, naarmate ook de gewoonten rond de verkoop van parfums veranderden.
- Een paar geurfamilies — houtachtig (sandelhout, ceder, vetiver), synthetische musk als basis en, in mindere mate, leer — worden doorgaans als neutraler ervaren dan zoete bloemige noten of sterk aromatische ‘mannelijke’ noten.
- Acht parfums uit onze catalogus illustreren verschillende richtingen rond deze noten, van houtachtig-rokerig tot gourmand-poederig.
- Als jullie met z’n tweeën willen testen, zegt een parfum sample (decant) van 2 of 3 ml per persoon meestal meer dan het label op het doosje.
Wat betekent het label ‘unisex’ op een parfum eigenlijk?
Het onderscheid dat we tegenwoordig zien tussen ‘damesparfum’ en ‘herenparfum’ had historisch gezien vooral te maken met de concentratie van de gebruikte aromatische stoffen, niet met de geurnoten zelf: parfums die aan vrouwen werden verkocht, hadden vaak een hogere concentratie en werden verkocht als ‘parfum’ of eau de parfum, terwijl die voor mannen vaker verschenen als eau de toilette of eau de cologne, oftewel meer verdunde varianten (bron: Perfume — Wikipedia). De eerste ‘colognes’, voorlopers van veel parfums van nu, waren grotendeels citrusmengsels zonder een specifiek ‘ouderparfum’ en werden dus door iedereen gedragen, zonder enig verband met het gender van de koper — ze worden al vanaf die tijd expliciet als unisex beschreven (bron: Perfume — Wikipedia).
De grens verschoof opnieuw tegen het einde van de jaren tachtig, met de opkomst van de aquatische of ozonische geurfamilie, opgebouwd rond synthetische stoffen zoals calone: veel parfums uit deze familie werden zowel verkocht als ervaren als androgyn, bedoeld voor zowel vrouwen als mannen (bron: Perfume — Wikipedia). Met andere woorden: wat we tegenwoordig ‘unisex’ noemen, is geen vaste geurcategorie, maar het resultaat van verschillende golven van commerciële beslissingen en smaak. Dat betekent niet dat het label geen betekenis heeft — meestal vertelt het je welk publiek het parfumhuis bij de lancering voor ogen had — maar alleen dat je het niet moet opvatten als een strikte chemische regel over wat je wel of niet kunt dragen.
Geurnoten die neutraler aanvoelen: sandelhout, leer, musk, vetiver en lindebloesem
Als je kijkt naar parfums die vaak unisex worden genoemd, komt een groep ingrediënten regelmatig terug. De houtachtige geurfamilie is opgebouwd rond sandelhout, ceder, vetiver en agarhout (patchouli komt er vaak bij), ingrediënten die al lange tijd worden gebruikt in zowel traditioneel ‘mannelijke’ als ‘vrouwelijke’ composities — waardoor ze een vanzelfsprekend vertrekpunt zijn voor elk parfum dat een duidelijk gendergebonden richting wil vermijden (bron: Perfume — Wikipedia). Synthetische musk speelt een andere rol: die fungeert meestal als een subtiele basis waarop de hartnoten rusten, en niet als een ‘gendergebonden’ noot op zich. De aanwezigheid ervan maakt een parfum dus eerder zachter dan dat ze het een bepaalde richting op duwt (bron: Perfume — Wikipedia).
Leer en lindebloesem werken op vergelijkbare wijze, naar onze waarneming: leer voegt een ruwere, minder zoete textuur toe die het bloemige aspect tempert zonder agressief te worden, terwijl lindebloesem een groen-poederige noot blijft, subtiel genoeg om die niet instinctief met een gender te associëren. Voor deze twee noten is er geen gepubliceerde externe bron die we hier kunnen citeren; het blijven beschrijvingen van een indruk, geen onafhankelijk gecontroleerde feiten, en zo behandelen we ze ook.
Acht unisexparfums uit de catalogus, opgebouwd rond deze noten
Van de parfums die nadrukkelijk rond hout en sandelhout zijn opgebouwd, is Le Labo Santal 33 het duidelijkste voorbeeld. Volgens de productbeschrijving is het Australische sandelhout droog en licht rokerig, met kardemom en viooltje in de opening, gevolgd door iris, ambrox en papyrus in het hart; de basis bevat ceder en leer. Het is een niche-Eau de Parfum, gelanceerd in 2011 en gecreëerd door parfumeur Frank Voelkl.
In dezelfde houtachtige lijn liggen Marc-Antoine Barrois Ganymede, gepositioneerd als nicheparfum en opgenomen in de unisexcollectie van onze catalogus, en Tom Ford Ombré Leather, dat duidelijk is opgebouwd rond de leernoot waaraan het parfum zijn naam ontleent. Voor beide hebben we nog geen notenpiramide die door een onafhankelijke bron is bevestigd. Daarom beschrijven we ze op basis van hun positionering — het parfumhuis, de categorie en hun plaats in de unisexcollectie — en verzinnen we geen details over afzonderlijke geurnoten.
Byredo Bal d'Afrique volgt dezelfde gedachtegang en komt van een Zweeds nichehuis dat bekendstaat om minimalistische composities. Xerjoff Erba Pura komt van een Italiaans luxeparfumhuis, in 2007 in Turijn opgericht door Sergio Momo en Dominique Salvo. Het bracht in 2009 ook het historische parfumhuis Casamorati opnieuw tot leven (bron: Xerjoff — Wikipedia). Amouage Guidance heeft een ander verhaal: het parfumhuis werd in 1983 opgericht in Oman en heeft een eigen visuele identiteit. De doppen van de damesflacons zijn geïnspireerd op de koepel van een moskee, en die van de herenflacons op het handvat van de ceremoniële Omaanse khanjar (bron: Amouage — Wikipedia).
Voor wie een gourmandrichting zoekt in plaats van een houtachtige, is Matière Première Vanilla Powder een veelgevraagde keuze uit de unisexcollectie. Als zoete geurnoten je meer interesseren dan de genderaanduiding, hebben we er uitgebreid over geschreven in onze gids over zoete parfums uit de catalogus. En van de echt bekende voorbeelden heeft Maison Francis Kurkdjian Baccarat Rouge 540 een goed gedocumenteerd verhaal: het werd door Francis Kurkdjian gecreëerd voor het kristalhuis Baccarat, gelanceerd in januari 2016 met publiek vermelde noten van hedione, ambroxan, ceder en saffraan, en is sindsdien uitgegroeid tot een van de bestverkochte nicheparfums in Europa en de Verenigde Staten (bron: Baccarat Rouge 540 — Wikipedia). Alle acht maken deel uit van de unisexcollectie van onze catalogus. Daar vind je ook andere opties als geen van deze parfums je meteen aanspreekt.
Hoe kies je samen waar je begint?
Als je allebei met hetzelfde parfum wilt beginnen, kun je het beste niet meteen een hele flacon kopen. Een parfum sample (decant) van 2 of 3 ml is genoeg om het een paar dagen op je eigen huid te dragen — lang genoeg om te ontdekken of een grotere parfum sample (decant) of een volledige flacon de moeite waard is, zonder het risico dat er een niet-opgemaakte flacon in de kast belandt. De exacte formaten en het aantal verstuivingen per formaat vind je in onze maattabel.
Afzonderlijk testen, op ieders eigen huid, is doorgaans belangrijker dan het label op het doosje: de temperatuur en hydratatiegraad van je huid, en zelfs wat je eerder hebt gebruikt, kunnen veranderen hoe intens hetzelfde parfum op jou ruikt en hoelang het blijft hangen, vergeleken met je partner. We gaan hier dieper op in in het artikel over waarom hetzelfde parfum bij verschillende mensen anders ruikt. En als je net een parfum sample (decant) hebt gekozen om te testen, helpt de gids over waar je parfum aanbrengt en hoeveel verstuivingen genoeg zijn je om het niet meteen te overdrijven. Als je een startpunt zoekt dat veel mensen in huis als door iedereen draagbaar beschouwen, blijft Santal 33 een bekend voorbeeld om mee te beginnen en te vergelijken met de andere zeven in deze gids. De overige gesprekken over parfum in de Parfumgidsen kunnen je verder helpen zodra je hebt besloten met welke geurfamilie je verder wilt.
